ಮಧ್ಯದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲೊಂದು, ಇದರ ಕ್ಷೇತ್ರ ಉರಿಯ ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಗಳ ನಡುವಿನದು. 1951 ನೆಯ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದು 2,920 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರ ಭಾಷೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದೆ. ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಉರಿಯ ಭಾಷೆಗಳ ದಟ್ಟಪ್ರಭಾವ ಇದರ ಮೇಲುಂಟು. ಒಂದೇ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬಂದರೂ ಕುವಿ ಮತ್ತು ಕುಇ ಭಾಷೆಗಳು ಭಿನ್ನಭಾಷೆಗಳು. ಈ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿ ಯಾವ ಜನ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಎಂಬ ಅಂಶ ಇನ್ನೂ ಗೊತ್ತಾಗಿಲ್ಲ. ಕುಯಿಗರೇ ಕುಇ ಭಾಷೆ ಆಡುವ ಜನಾಂಗವೆಂದು ಕೆಲವರೂ ಕುವಿಂಗರೇ ಕುವಿಭಾಷೆ ಆಡುವ ಜನಾಂಗ ಇರಬಹುದೆಂದು ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರೂ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಆಧುನಿಕ ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅವು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾಷೆಗಳು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ. == ಕುವಿ ಭಾಷೆಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸ್ಥಿತಿ == 639-3 : ಪರ್ಯಾಯ ಹೆಸರುಗಳು - ಜಟಪು, ಖೊಂದ್, ಖಾಂಡಿ, ಕೊಂಡ್, ಕುವಿ ಕೊಂಡ್, ಕುವಿಂಗ, ಕುವಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ - 158,000 (2001 ರ ಜನಗಣತಿ). ಸ್ಥಳ - ಒಡಿಶಾ, ಕೊರಾಪುಟ್, ಕಾಳಹಂಡಿ, ಗಂಜಾಂ ಮತ್ತು ಫುಲ್ಬಾನಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು; ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ, ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ, ವಿಜಯನಗರ, ಮತ್ತು ಶ್ರೀಕಾಕುಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು. ಭಾಷೆ ನಕ್ಷೆಗಳು - ಭಾರತ, ನಕ್ಷೆ 7 ಭಾಷಾ ಸ್ಥಿತಿ - 5 (ಅಭಿವೃದ್ಧಿ). ವರ್ಗೀಕರಣ - ದ್ರಾವಿಡ, ದಕ್ಷಿಣ-ಕೇಂದ್ರ, ಗೊಂಡಿ-ಕುಯಿ, ಕೊಂಡ-ಕುಯಿ, ಮಂಡಾ-ಕುಯಿ, ಕುಯಿ-ಕುವಿ ಡಯಲೆಕ್ಟ್ಸ್ - ಡೊಂಗ್ರಿಯಾ ಕೊಂಡ್, ಲಕ್ಷ್ಮಿಪುರ, ರಾಯಗಡಾ. ಭಾಷಾ ಬಳಕೆ - ಡೊಂಗ್ರಿಯಾ ಮತ್ತು ಕುವಿ ಉಪಗುಂಪುಗಳು ಕುವಾವನ್ನು ಎಲ್ 1 ಎಂದು ಮಾತನಾಡುತ್ತವೆ. ಭಾಷಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ - ಎಲ್ 2 ರಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷರತೆ ದರ: 34% -42% ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ, ವಿಜಯನಗರಂ, ಶ್ರೀಕಕುಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು (2001 ಜನಗಣತಿ). ನಿಘಂಟು. ವ್ಯಾಕರಣ. ಎನ್ಟಿ: 1987. ಭಾಷಾ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು - ಕುವಾ ಮತ್ತು ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಬರವಣಿಗೆ - ಓರಿಯಾ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ [ಒರಿಯಾ]. ಇತರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು - ಕೊಂಡ್ ಒಂದು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡವಾಗಿದೆ. ಕುಯಿ [] ಮತ್ತು ಕೊಯಿ (ಕೋಯಾ) ಹಿಂದೂನಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. == ಭಾಷಾ ಅಧ್ಯಯನ == ಎ.ಜಿ.ಫಿಟ್ಜ್ಗೆರಾಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ಎಫ್. ವಿ. ಪಿ. ಸ್ಚುಲಝಿ ಮಾಡಿದ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಅರಕುದಲ್ಲಿ ಕುವಿ ಭಾಷಿಗರನ್ನು ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಕಳೆದರು. ಅವರ ಮಾಹಿತಿಯು ಸುಂಕರಮೆಟ್ಟ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಬಂದಿತು. ಅವರು ಕುಯಿಯ ಕುಟ್ಟಿಯಾ ಉಪಭಾಷೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಗುದರಿಗೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಕುವಿ ಸ್ಪೀಕರ್ ಅನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಸ್ಪೀಕರ್ ಸ್ಥಳವು ಅವರ ಮಾತಿನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ ಎಂದು ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ. ಕುವಿ ಸ್ಪೀಕರ್ ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಪಾರ ಕಂಧ್ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನ ಕೆಲವು ಉಪಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಪಿ ಮೂಲಕ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅರಾಕು ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಉಪಭಾಷೆಯನ್ನು ಸೂ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಳಗಿನ ಸ್ವರಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಂಜನಗಳು ಭಾಷೆಗಾಗಿ ಅವಶ್ಯಕ. === ಸ್ವರಗಳು === === ವ್ಯಂಜನಗಳು === ಎಲ್ಲಾ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಏಕೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಏಕವಚನ ಮತ್ತು ಬಹುವಚನದಲ್ಲಿ ಪುಲ್ಲಿಂಗ-ಪುಲ್ಲಿಂಗೇತರ (ಅಥವಾ ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಮಾನವರಲ್ಲದ) ವರ್ಗದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಪದದ ಮೂಲ + ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತ್ಯಯ + ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸಿಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಇದೆ. ಕುವಿ ಭಾಷೆಯು ಭೂತಕಾಲ ರಚನೆ- ಕ್ರಿಯಾಪದ ಆಧಾರ + ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತ್ಯಯ + ಹಿಂದಿನ ಪ್ರತ್ಯಯ + ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಂತ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿದೆ. == ವ್ಯಾಕರಣ == === ಭೂತಕಾಲ === === ಭವಿಷ್ಯತ್‍ಕಾಲ === == ಧ್ವನಿಮಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == ಮಧ್ಯದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಲಾಮಿ, ನಾಯ್ಕಿ ಭಾಷೆಗಳ ಸಂಬಂಧ ಇರುವಂತೆ ಕುಈ, ಕುವಿಭಾಷಣಗಳ ಸಂಬಂಧ ಎಂದು ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಮನಗಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಎರಡು ಭಾಷೆಗಳ ಧ್ವನಿವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಆಕೃತಿಮಾರಚನೆ, ವಾಕ್ಯರಚನೆ, ಮತ್ತು ವ್ಯಾಕರಣಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಿದಾಗ ಇವುಗಳ ಸಾಮ್ಯ ತಿಳಿದು ಬರುವುದು. ಈ ಎರಡು ಭಾಷೆಗಳಿಗೂ ಲಿಪಿ ಇಲ್ಲ. ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಆಡುವ ಜನರು ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಾಸಮಾಡುವಂಥವರು. ಕುವಿಭಾಷೆ ಉರಿಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯನ್ನೇ ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಧ್ವನಿವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕುಈ ಭಾಷೆಯನ್ನೂ ಲಿಂಗವಚನ, ವಿಭಕ್ತಿಪ್ರತ್ಯಯಗಳು ಗೋಂಡಿ, ಖೊಂಡ, ಕುರುಖ್ ಮತ್ತು ಕುಈ ಭಾಷೆಗಳನ್ನೂ ಪದಸಮೂಹ ಕುರುಖ್, ಗೋಂಡಿ, ಖೊಂಡ್, ಮತ್ತು ಕುಈ ಭಾಷೆಗಳನ್ನೂ ವ್ಯಾಕರಣಾಂಶಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗೋಂಡಿ, ಖೊಂಡ, ಕುರುಖ್, ಮಲ್ತೊ ಮತ್ತು ಕುಈ ಭಾಷೆಯನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಎಫ್.ವಿ.ಪಿ. ಶೂಲೆ ಎಂಬಾತ ಕುವಿ ವ್ಯಾಕರಣವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಎ.ಜಿ. ಫಿಟ್ಸ್‍ಜೆರಾಲ್ಡ್ ಎಂಬಾತ 1933ರಲ್ಲಿ ಕುವಿಂಗರ ಭಾಷೆ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬರೆದು ಕುವಿಂಗರ ಪರಿಚಯ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಕುವಿಭಾಷೆಯ ವ್ಯಾಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಚಾರಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿಲ್ಲ. ಇದರಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಮೂಲ ದ್ರಾವಿಡ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಈ ಕೆಲವು ಧ್ವನಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು ಕಂಡು ಬರುತ್ತವೆ: -ಕ್->-ಯ್-,-ಕ್ಕ್->-ಕ್-,-ಚ್->-ಹ್-, -ಚ್->-ಸ್-,-ಟ್->-ಡ್-,-ಟ್ಟ್-ಟ್-,-ನ್ತ್->-ನ್ದ್-, -ಮ್ಪ್->-ಮ್ಬ್-,-ರ್->-ಜ್-,-ನ್ರ್-ನ್ಜ್-,-ಳ್->-ಲ್-, -ಳ್ಳ್>-ಲ್ಲ್-,-ಡ್->ದ್-,-ಡ್ಡ್->ದ್ದ್-. == ಉಲ್ಲೇಖ ==